भुलेश्वर – ना भुलेंगे कभी

१५ डिसेंबर २०१९ (फिरस्ती महाराष्ट्राची बरोबर)
धवल रामतीर्थकर

IMG-20191214-WA0006
आदल्या दिवशीच शंतनूने हे तीन भुलेश्वर देऊळाचे नकाशे आमच्यात वाटून आम्हाला निराशेपासून लांब ठेवण्याचा प्रयत्न केला. सुरवातीला यादव काळात जेव्हा देऊळ बांधले गेले तेव्हा ते एवढेच होते.

IMG-20191214-WA0007
कालांतराने ते मोठे होत गेले व त्याच्या बाजूला बांधकाम वाढत गेले व चौथारा बांधला गेला

IMG-20191214-WA0008
शेवटी पेशवे काळात देवळाभोवती उंच भिंत बांधली गेली. कदाचित आमच्यासारख्या भुले-भटके जमातीच्या लोकांना गाफील ठेवण्यासाठी असावी

img-20191215-wa0000.jpg
चल मेरी सवारी – फिरस्ती महाराष्ट्राची भुलेश्वर स्पेशल

DSC01235
रस्त्यापासून भुलेश्वर देऊळापर्यंत थोड्या पायऱ्या लागतात. कडक ऊन पडायच्या आत आम्ही भग्न अवस्थेत असलेल्या द्वारातून आत शिरलो.

DSC01230
हा बुरुज त्या दौलतमंगल दुर्गाचा भाग आहे ज्यामध्ये भुलेश्वर देऊळ सुरक्षित उभे आहे. अर्थात आता फक्त तीन ढासळलेले बुरुज काय ते शिल्लक आहेत.

DSC01232
पायऱ्या चढताना वाटेत द्वाराला शोभेल असे भग्न अवस्थेतील दर्गा/मस्जिदचे अवशेष बाजूच्या डोंगराची शोभा ऐतिहासिक रीत्या वाढवत उभे होते

DSC01228
शंतनूने बसमध्ये असतानाच सर्वांना सावध केले होते, “आधी मला बऱ्याच शिव्या पडल्यात म्हणून तुम्हाला सांगतो की बाहेरून देऊळ बघितल्यावर त्याच्या साधारण रूप बघून निराश होऊ नका कारण मुख्य देऊळ त्या भिंतींच्या आत आहे.” पण मला तर बाहेरचा भागही आकर्षकच वाटला.

DSC01243
शंकराचे दर्शन घ्यायला येणारे भाविक भक्त एक एक करून पायऱ्या चढत होते

DSC01249
तिथेच आम्ही ठाण मांडून बसलो, कारण तिथेच शंतनूने देवळाचा इतिहास सांगण्यास सुरुवात केली आणि तेथूनपासून माझी आ केलेली मूर्ती कायम ऐकतच राहिली

DSC01237
देऊळ गाठायचा आधी डाव्या बाजूला हे द्वार लागते, ज्याला काही महत्व नाही. ना तिथे खोल्या आहेत ना पलीकडे कोणते महत्वाचे ठिकाण. पण ते होते देखणे

DSC01242
कोण म्हणते भूलेश्वर देऊळ बाहेरून साधारण आहे. हे पेशवेकालीन बांधकामही खूप काही सांगून जाते. जसे की याची रचना इस्लामिक वास्तूची आहे कारण इथे मिनार दिसतात.

DSC01246
हा पोट फाडणारा सुंदररीत्या कातरलेला नरसिंह बाहेरच आहे हं

DSC01244
ही एका मुसलमानांची आकृतीही हिंदू देवतांच्या खांद्याला खांदा लावून उभी दिसते.

DSC01247
नरसिंहाच्या बाजूलाच देवी आणि गणपती लपा छपी खेळताना दिसतात

DSC01248
हा तो सुंदर खांब ज्यात अनेक देवतांनी घर केले आहे

DSC01251
घंटा होती तर भली मोठी, आणि भला मोठा आवाज ही करत होती, पण ही पोर्तुगीज नाही

DSC01252
हे सुंदर सजवलेलं कासव देवळाच्या दरवाज्याबाहेर आपल्या पाठीवर आमच्यासारख्या अनेकांचे ओझे रोज वाहवत असणार

DSC01256
बाहेरची भिंत ओलांडून देवळाच्या आत शिरल्या शिरल्या अद्भुततेची पहिली झलक मिळते. उग्र डोळ्यांच्या अजस्त्र नंदीने आमचे स्वागत केले. असा मोठा नंदी मी हैदराबाद मध्ये असताना तेलंगणा आणि आंध्र प्रदेश मध्ये बरेच पहिले आहेत पण महाराष्ट्रात प्रथमच पाहत होतो.

DSC01257
मुख्य देवळाच्या बाहेरची भिंत – महाभारतातील युद्धाची नांदी सुरुवातीलाच सुरु होते. पण हे माझ्या नजरेस पडले तेव्हा शंतनूची महाभारत वाणी सुरू व्हायला अजून थोडा वेळ होता, त्यामुळे मला हे हरप्पन काळातील बैल गाडी असावी असे वाटले.

DSC01264
आतापर्यंत फिरस्ती महाराष्ट्राची जोडगोळी अनुराग आणि शंतनू यांच्या मुखातून सातवाहन, चालुक्य, यादवकालीन, पेशवेकालीन वगैरे या काळाची महिमा ऐकली होती. भुलेश्वर देवळात पहिल्यांदाच या काळाहून हजारो वर्षे मागचा इतिहास शंतनूने असा घडाघडा आमच्यासमोर जिवंत केला, अगदी जसा संजयने धृतराष्ट्राला LIVE टेलिकास्ट दिला होता. संजयचा विषय निघताच कोणीतरी अविश्वास प्रकट केला. बहुदा त्यांना कल्पना नसावी की साधू तरंगांच्या लहरींच्या आधारे हजारो मैल लांबचे बघू-ऐकू शकत होते. असो…

DSC01286
द्रौपदी स्वयंवराचे आम्ही पाहुणे – समोर सुरेख आकृत्या कोरलेल्या दिसत होत्या. शंतनूची ओघवती महाभारत वाणी प्रत्येक कोरलेल्या व्यक्तीचे ओळख करून देत होता, अर्जुन हातात धनुष्य बाण घेऊन वरच्या माशाचा वेध घेत उभा होता आणि आम्ही सर्व प्रेक्षक ते जगत होतो.

DSC01266
एका मुंगीचे महाभारत – मी या पुस्तकाविषयी ऐकले होते पण प्रथमच महाभारताच्या दगडात रचलेल्या पटाच्या अगदी बाजूला खऱ्या मुंग्यांचे हे प्रसादासाठीचे महाभारत चालूच होते

DSC01267
पाय काय आणि नाय काय – बघितले तर नुसतेच पाय. जरा वर बघितले तर नुसताच सुंदरीचा चेहेरा. मधला भाग खिलजीने निखाळलेला!

IMG-20191216-WA0106
सुरसुंदरी – देवळाच्या बाहेरच्या भिंतीवर पुढच्या व मागच्या बाजूला महाभारतातील काही मुख्य प्रसंग कोरले आहेत. दोन्ही बाजूंच्या भिंतींवर आहेत सुंदर सुंदर आकृत्या ज्यांना सुरसुंदरी म्हणतात. प्रत्येकीच्या हातात कोणते ना कोणते वाद्य आढळते म्हणून ‘सूर’ आणि अर्थात झाडून पुसून सर्व पुरातन देवळात स्त्रीचे रूपहे सुंदरच कोरलेले आढळते, म्हणून ‘सुंदरी’

DSC01269
या सुरसुंदरींच्या प्रतिभेपुढे नतमस्तक व्हावेच लागते

DSC01254
गजयुद्ध – महाभारतात माणसांना माणसे भिडली होती, योद्धांना योद्धा, महापुरुषांना महापुरुष, अमर आत्मांना अमर आत्मा आणि गजांना दुसरे तुल्यबळ गज

DSC01277
खरी गम्मत तर उभे असलेल्या फिरस्तीवाल्यांची डोक्याच्या वर आहे. आणि लवकरच आमच्या माना, नजरा व हृदये काही काळासाठी वरच्या दिशेला खिळून राहणार होते

DSC01272
कारण वरती होते असे महानुभव. गणपतीचे स्त्री रूप (अवतार नाही) वैनायकी. कधी पहिले आहे का?

DSC01275
फ्लॅशलाईट, फोकस वगैरे गोष्टी आज मॉडर्न म्हणतात, पण पुरातन काळापासून प्रकाशझोतात दर्शन देणारे आहेत हे भुलेश्वर देवळातही दिसले

DSC01296
भुलेश्वर गर्भगृह – बाहेर एवढे महाभारत नुकतेच ऐकून झाले होते, वैनायकी, सुरसुंदरी, गजयुद्ध, या सर्वांच्या सहवासातून शंकराचे दर्शन घ्यायला जाता तेव्हा हे सुंदर रेखाटलेल्या द्वाराबाहेर आपोआपच पाय खिळतात

DSC01297
आता हे कासव बघा ना, अगदी शी.ध. फडणीस यांच्या धम्माल रेखाचित्रातल्या लांबुडक्या कुत्र्यासारखे आडवे पसरलेले आहे. हो हो, हेच आहे भुलेश्वर देऊळ, एक से एक अजब कलाकुसरीने नटलेले, बाहेरून सामान्य पण आत शिरल्यावर अद्भुत

20191215_124705
माधुरी कृष्णा मॅडमच्या मोबाईल बॅटरी ने दिला धोका, धवलच्या मोबाईलने धडाधड फोटो कशा काढतायत बघा. त्यांचा फोटो काढण्याचा धडाका बघितला आणि मला राहवले नाही… क्लिक करते रहो मॅडम

IMG-20191216-WA0105
“हा तर लग्नमंडप”, दीपाली इखे मॅडमने इतक्या सहजपणे व सराईतपणे लग्नाच्या ज्या ज्या आकृत्या होत्या त्या शंतनू आधी ओळखून दाखवल्या

DSC01303
निघता निघता डोळे भरून बघावे म्हटलं तर देवळाने हे आपले सुंदर रूप सादर केले

DSC01304
घुमट नं. १ – असे वाटत होते की एक नाही तीन तीन भुलेश्वर देऊळे बघतोय. प्रत्येक घुमट लक्ष वेधणारा

DSC01305
घुमट नं २ – न रंगवलेली करामात

DSC01306
घुमट नं ३ – अच्छा परत भेटू, आज, उद्या, परवा, रोज. अर्रे एवढा सुंदर नजर डोळ्यासमोरून हटणार आहे का कधी

DSC01299
कामशिल्प – जाता जाता देवळाच्या एकदम बाहेरच्या भिंतीवर हे लावलेले दिसले. आता इतक्या वर चढून कोण ते बघणार आहे, ती खिडकी थोडीच आहे

79876451_2749760945080863_8331280670613569536_n
भुलेश्वर-सासवड सहलीमधला आमचा चमू

DSC01282
ही ख्रिस्ती लोकांच्या gargoyle सारखे दिसणारी आकृती चक्क भुलेश्वर देवळाच्या एका शिखरावर होती

DSC01307
जी मस्जिदीची उरली सुरली भिंत सकाळी अंधुकशी दिसत होती, तीच आता ठळक दिसली आणि त्याचबरोबर बहुदा MTDC ने उभारलेली विश्राम छत्री ही दिसली

DSC01309
अष्टकोनी – हा गडाचा तिसरा बुरुज. नाव भुलेश्वर असले म्हणून काय झाले, कभी भुलेंगे इसे?

DSC01300
‘तेरा मोह काला’ हे तर ऐकले होते, पण इथे तर या कुत्र्याचा एक डोळाच काळा होता, बहुत कोणत्या एका कुत्रीला डोळा मारला असावा

20191215_132412
कऱ्हेचा स्वाद हॉटेल – निळू फुले झोकात आम्हाला गुपित संदेश देत होते, ‘बाई – बाबा संध्याकाळी वाड्यावर या.’ आम्हाला त्या वेळी तरी समोर वाढलेल्या चमचमीत जेवणापुढे काही लक्षात नाही आले पण संध्याकाळी आम्ही गेलो नक्की वाड्यावर, पण पुरंदरे वाड्यावर

20191215_135304
दुपारच्या उन्हात गुलाबी, पांढरी, केशरी रंगांची उधळण जेवणाची झक्कास चव जिभेवरच रेंगाळत ठेवतो

DSC01315
नारायणपूर – आता हे रंग बघा, कसे सुंदर दगडी देवळाला बेरंग करून टाकले आहे

20191215_145210
अनुराग – शंतनू लेणीची चढण चढण्यापूर्वी बडघे बंधूंच्या या संदेशाने लक्ष वेधले

20191215_150559
आजचे सरप्राइज – अनुराग-शंतनूने शोधून काढलेली नारायणपूर देऊळापासून अंदाजे २०० मीटर अंतरावर पोखर डोंगरावरची लेणी

DSC01320
घारापुरीच्या लेणीतले मुख्य आकर्षण असलेले तीन मुखी शंकर, हेच याही लेणीमध्ये करण्याचा प्रयत्न केलेला आढळतो. पण दगड भुसभुशीत असल्या कारणाने कोरीव काम अर्धवट सोडून द्यावे लागले असा अंदाज शंतनू ने बांधला

DSC01329
डोंगरावर ही कोणती नवीन डान्स स्टेप शिकताय अकेरकरजी, बहुदा ही अनुराग-शंतनू लेणी स्टेप असावी

DSC01328
कोणाचा साल्सा चालू होता तर कोणी तिथेच दगडावर बसून विश्राम करत होते. एकूणच ते डोंगर उतरणे खालून बघणाऱ्याला तरी मजेशीर वाटत होते

DSC01326
तीन तिघाडा काम… नशीबाने असे काही झाले नाही आणि तिघींची झुक झुक गाडी व्यवस्थित तळावर पोहोचली

20191215_151728
भुलेश्वर-सासवड सहल जर एका चित्रात व्यक्त करायची झाली तर…

20191215_152113
गावागावात अशा शाळा दिसतात, पण यातला हा छोटासा ‘डिजिटल’ बदल भविष्य सांगून जातो

DSC01345
चांगवाटेश्वर देऊळ – लेण्यांचा उतार संपला आणि आम्ही पुढच्या आकर्षणावर पोहोचलो. पोहोचतास सर्वांना प्रसन्न वाटू लागले कारण बाजूनेच संथ पाण्याचा झरा वाहत होता. हे देऊळ खाजगी मालकीचे असल्यामुळे आजूबाजूचा परिसर स्वच्छ व सुंदर होता व तो झरा ही ट्रस्ट नेच निर्माण केला असे कळाले

DSC01341
देऊळ शंकराचे, म्हणजे दगडाचे, म्हणजे सुंदरच

DSC01337
पायऱ्या चढल्या चढल्या उज्या बाजूच्या खांबावर बायका ताक घुसळत होत्या, एकदम वृंदावनची आठवण झाली

DSC01338
आणि लगेच डावीकडच्या खांबावर ते ताक पिऊन धष्टपुष्ट झालेले मल्ल कुस्ती खेळण्यात मग्न होते

DSC01336
लोकांना रंगाची एवढी आवड असते की बिचाऱ्या नंदीची शिंगे सुद्धा सोडत नाहीत. नशीब तेवढ्यावरच थांबले

DSC01349
चांगवटेश्वर देऊळ बघून निघालो ते थेट खुद्द सासवडला जाऊन टेकलो. चालता चालता अचानक उजव्या बाजूला हा आखाडा दिला, त्याचे गेट अर्धे उघडेच होते, जणू काही रस्त्यावरून जाणार्या लोकांना बोलावत होते, त्यांना कोठे माहीत कोण काडी पहिलवान जात आहे

DSC01351
आखाड्यावरून पुढे सटकल्यास लगेचच डाव्या बाजूला एका शेतात डुलणाऱ्या या सुंदर धवल नजाऱ्याने आमचे स्वागत केले.

DSC01353
थोडे पुढे जाताच एका पुलावरून आम्हाला हे विदारक दृश्य दिसले. या थोर पेशव्याची, अजिंक्य बाजीराव पेशवयांच्या वडिलांची समाधी आणि अशी घाण अवस्था! पण दाह थोडा शांत तेव्हा झाला जेव्हा कळले की या वेळी आलेल्या अतिवृष्टीमुळे गाळ साचून समाधीची अशी अवस्था झाली आहे. तरी…

DSC01356
बाळाजी विश्वनाथ पेशवे समाधी – पहिल्या प्रसिद्धीस आलेल्या पेशव्याच्या समाधीवर पोहोचतो तर बाहेर कुलूप. शंतनूला तेथला रखवालदार माहित होता म्हणून बरे

20191215_164438
बाळाजी पेशव्यांची मूर्ती इवलीशी पण रुबाबदार आहे

DSC01362
आजूबाजूची बाग तर सुंदर केली होती पण लगेच काळात होते की पावसानंतर कोणी याकडे ढुंकून पहिले नव्हते

DSC01363
हे अजस्त्र कॅक्टस त्या कठीण काळाची प्रचिती देत भिंतीला खेटून उभे होते

DSC01367
मराठ्यांच्या पेशवयांची वंशावळ. दहा-पंधरा मिनिटे आम्ही १०० वर्षे महाराष्ट्राला पारतंत्रापासून शाबूत ठेवणारी मंडळी बघत व शोधात होतो

DSC01357
आम्हाला या देवळात आराम करायला सोडून रखवालदार समाधीची किल्ली आणण्यासाठी गेला, आणि जीव दोन मिनिटांसाठी का होईना पण विसावले

DSC01358
ही जोडगोळी इथेही एकत्र, वाह!

DSC01360
अर्रे हे काय, जोडगोळीतली एक गोळी सुटून दुसरीकडे. बहुदा आधीच्या जागेतून अधिक आरामदायी बसकण मिळाले असावे 🙂

20191215_170329
लाईट्स – कॅमेरा- स्टॉप — या देऊळामागे चालू असलेले जोडप्याचे शूटिंग थांबवून आम्ही मनसोक्त फोटो टिपले

IMG-20191215-WA0006
शंतनूने भुलेश्वरचे ब्लूप्रिन्ट आदल्या दिवशी पाठवले होते. हे संगमेश्वर देऊळाचे जुने चित्र त्याने सकाळी सकाळी आमची बस भुलेश्वरच्या दिशेने जात असताना पाठवले.

DSC01352
अगदी चित्रातल्यासारखं नव्हतं पण लांबूनसुद्धा हे देऊळ सुंदर, आखीव रेखीव, मनाला भावणारे नक्कीच आहे. आम्ही ज्या पुलावर उभे राहून बालाजी पेशवयांची समाधी बघितली तेथूनच पलीकडे हे देऊळ दिसत होते.

DSC01373
फक्त देऊळ आणि आमच्यामध्ये होता पावसामुळे वाहत आलेला टन भर कचरा.

DSC01374
संगमेश्वर देवळाकडे जाण्याचा जो मार्ग आहे त्या पूलाचीही पावसामुळे अवकळा झाली आहे. असं वाटत होते की या पूलानेच वाहत आलेल्या कचऱ्याला रोखले होते.

DSC01376
कलाकुसरीचा उत्तम नमुना म्हणून या देऊळाकडे बघितले जाऊ शकते. बाहेरून जेवढे सुंदर आहे तेवढेच आतून रंजक. लवकरच जाऊया आत

DSC01378
जसे शिखराच्या जवळ गेलो (अर्थात कॅमेऱ्या मार्फतच) तसे याची विपुल कला हृदयास भिडली

DSC01380
चला आत आलोय… आणि हे बघा हा अजस्त नंदी आणि बघितलं का २ नाग त्याच्या मानेवर विराजमान आहेत. जेवढे बघू तेवढे थोडेच!

DSC01381
उजव्या सोंडेचा गणपती मला माधुरी कृष्णा मॅडमने दाखवला. आणि गम्मत बघा, गणपती स्वतः सोंडेने प्रसाद खातो आहे. कदाचित आम्ही भक्तगण आलेलो त्याने बघितले नसावे.

DSC01382
संगमेश्वर देऊळाचे गर्भगृह

IMG-20191216-WA0130
संगमेश्वर नंतरचा थांबा होता या आधुनिक दिसणाऱ्या भैरवनाथ देऊळात. बाहेरचा देखावा बघून माझी आत जायची इच्छा नव्हती पण सगळे गेले म्हणून मी गेलो, हे केवढे बरे झाले

DSC01383
आत शिरताच वरती एक जुनी मोठी घंटा आहे. तिला बघताच तिच्यावर कोरलेले ‘DOMINIC’ ही अक्षरे लगेच दिसली आणि ही तर पोर्तुगीज घंटा याची खात्री पटली. अशा अनेक घंटा चिमाजी अप्पांनी वसईची लढाई जिंकून तिथल्या चर्च मधून विजयाचे प्रतीक म्हणून इथे महाराष्ट्रात आणल्या आणि जागोजागी आता त्या देऊळात भूषण म्हणून दिसतात

DSC01385
घंटेच्या पुढे, वरती, एक सुंदर झुंबर व काचेचे पुरातन दिवे लटकत आमच्याकडे टुकूटुकू बघत होते

20191215_173548
देऊळ बघून झाल्यावर आम्ही तिथेच दारात बसलो आणि शंतनूने आधी स्वतःहून वचन दिल्याप्रमाणे आम्हाला बालाजी पेशव्यांची कथा ऐकवू लागला. साहजिकच आम्ही सर्वजण त्या शांत वातावरणात ती आयती माहिती अगदी मन लावून ऐकत होतो

DSC01387
भैरवनाथ देऊळात असतानाच बाजूला उभी असलेली उत्तुंग संरक्षक भिंत नजरेत भरली. पण लगेच कळले की या वाड्यात जायची परवानगी नाही, कोणालाही आत सोडत नाहीत. असे ही आत आता काही उरले नाही. पण एवढी भव्य भिंत बघून आत काय राखून ठेवले असेल याची मनाला रुखरुख लंघून राहिलीच

DSC01391
आमची पावले आपोआपच त्या पुरंदरेंच्या वाड्याकडे वळली. बाहेरून तर हा चक्क किल्ला आहे, आर आतून कसा असेल. तेवढ्यात शंतनूचा आवाज आला, तो द्वारपालाशी विनवणी करत होता की आम्हाला ५ मिनिटे तरी आत जाऊ देत. तिथे कोणते तरी वेब सिरीयलचे शूटिंग चालू होते आणि ती मंडळी चहा पिण्यासाठी तेव्हाच बाहेर पडली आणि आम्ही संधी साधली.

DSC01393
त्या राकट दरवाज्याचे छोटे द्वार उघडले गेले आणि एक एक करून आम्ही पटापट आत शिरलो कारण आमच्याकडे होती फक्त ५ मिनिटे!

DSC01394
आत जाताच अंधारात वरती असंख वटवाघूळांची अस्वस्थता कानी पडली. पण आता त्याच्याकडे लक्ष देतंय कोण, आता वेध होते वाड्याचे. आणि आत जाताच काहीतरी ओळखीचे आहे असे वाटू लागले आणि तेवढ्यात शेखर ओरडला, “अर्रे हा तर ‘तुंबाड’ मधला वाडा.” तरीच इतका ओळखीचा वाटत होता, इथेच तर तुंबाड सिनेमाचे शूटिंग केले होते.

IMG-20191215-WA0012

IMG-20191215-WA0016

IMG-20191215-WA0013

IMG-20191215-WA0019

DSC01395
आत शिरलो तर पुरातन वाड्याचे अवशेच तेवढे उरले होते, पण तुंबाड मध्ये केवढे उठावदार दिसत होते .पण त्या निसटत्या सूर्यप्रकाशात या सगळ्या अवशेषांना गूढ स्वरूप आले होते.

IMG-20191215-WA0010
सगळीकडे रान माजले होते व वाड्याला गिळंकृत करायच्या प्रयत्नात होते

DSC01399
असं वाटले की १ सेकंद पण नाही झाला की शिट्टी ऐकू आली. ५ मिनटे संपली होती आणि आम्ही विजयी मुद्रेने माघारी फिरलो.

IMG-20191216-WA0148
फोटो: शंतनू परांजपे

79728753_2749760675080890_3593328940170608640_n
पुरंदरे वाडा मोहीम यशस्वी झाल्यावर फोटो तो बनता है…

तर मित्रहो हाच तो क्षण, हीच ती वेळ… या फोटो बरोबरच आमची सहल समाप्त.
या वेळी मी लिखाण चित्रांच्या माध्यमातून केले आहे. पण सर्व फोटो पाहता एक लक्षात आले की माझा कॅमेरा खराब झाला आहे. आदल्या दिवशीच तो माझ्या हातातून पडला होता आणि त्याचे परिणाम बऱ्याच फोटो मध्ये स्पष्ट दिसून येतात.

सांभाळून घ्यावे ही विनंती.

जाता जाता फिरस्ती महाराष्ट्राची ने आयोजित केलेल्या भुलेश्वर – सासवड सहली बद्दलचे माझे प्रामाणिक मत, ज्याने ग्रुपवर खळबळ उडवली होती…

Picture1

शाळा

शाळा…शाळा ही होती एक मोठी अवकळा,
मैदान का नाही हे न कळे कोणा

वरण भात चिडवे जग मला,
खडूस वॉचमॅन खेकसे चराचरा

पण…

दुपारी गेटवर तिखट-मीठ, पेरूचा स्वाद वेडावून सोडे मला,
बाहेर टपरी वर लिमलेट गोळीची बरणी बोलावे “जवळ ये जरा”

वर्गात भांडणे चाली सर्रास, बाहेर गळ्यात गळे घालून मैफिल जमे खास
दिवस मालवले, वर्षे गेली आणि…आणि यातूनच गुंफले गेले मैत्रीचे बंध झक्कास!

– एक वरण भात रामतीर्थकर

Tyred of scams? Here’s one more – The Great Tyre scam!

I was a clueless victim of this scam while travelling from Pune to Mumbai last weekend.

Tyres

Cars are not my first love. Driving fares much lower in my list of priority likings. Naturally so, my knowledge about a complex machine like a car and interest in the spares and maintenance is as minuscule as a woman’s interest in football. These were enough to land me in the midst of a massive tyre puncture scam that’s prevalent and quite common (which I later discovered) in the outskirts of Pune city.

I was travelling with my family, wife and 4 year old son Om, from Pune to my Navi Mumbai residence on 10th January 2016. I had left home in time at 4.15 pm so that I would escape driving much after sunset, which I dislike the most. The traffic was unusually high and we were zigzagging our way towards Seawoods. As Baner approached, when my car had slowed down at a diversion, suddenly two guys on a bike came parallel to my car and warned me about the front left tyre of  my car being punctured. I was surprised since I had just checked all 4 tyres at Maruti’s Chowgule Service Centre, during my annual Servicing just the previous day on 9th January 2016. However, I decided to stop and get them checked. The guys on the bike showed me a puncture shop to the left just 100 meters ahead. It was on the small service road just next to the highway. I drove my car in front of the shop.

The puncture guy came and checked the tyre. “Saab yeh toh puncture hai.” I said OK, then replace it with the spare tyre in the boot. I didn’t want to spend time on removing the puncture there. I removed all the luggage from the boot space and kept it on the service road. The guy removed the stepeny and to my astonishment declared that the stepeny too was punctured! I cursed my luck and asked him to remove the puncture of the front tyre first.

Tyre2

The puncturewala was a bhaiyya. He dipped my front tyre in the water can and detected a puncture. Just then he asked me to keep all the luggage (which I had kept on the road just behind my car) inside the car. I was surprised at his unusual caution and asked him why, who would steal it from here? He replied, “sahab yahan chori ke mamle hote hai. Hamare paane/screwdrivers gayab ho jaate hai toh.” I decided not to heed his advice and ask him to proceed with his work. Just then my wife Sheetal, who was sitting in the elevated car with my sleeping son, called me. Irritated, I left the puncturewalla with my tyre and went to the car. She too wanted me to keep the luggage inside since it contained some cash. I ignored her, ask her to stay put and returned to the tyrewalla. He again started dipping the tyre in the water container. To my shock, air came gushing out from not 1, not 2 but 13 different tiny holes, all on the side wall of the tyre.  I was aghast! 13 punctures! This meant Rs.1500/- gone in thin air. But did I have a choice? Plus, how did so many punctures occur suddenly out of thin air? I was confused. I quizzed him as to how can a tyre be punctured on the side wall? Seeing my confused state, he said, “sahib aapne puncture tyre pe gaadi chalayi hogi.” I tried to recollect but no such instance came to my mind. I was not convinced, but no other reason occurred to my mind and hence I had to agree to what he said.

Om (my 4 year old son) was sleeping peacefully in the car. Sheetal was restless and sitting inside the car. Sunlight was fading fast. I was left with no choice but to ask him to get onto the job fast.

13 minutes later all the 13 punctures were plugged with great speed and efficiency. I was relieved that at least now I can leave and cover some distance in the fading light. He screwed the repaired tyre to the car. I was about to remove my wallet and pay him when he suddenly exclaimed, “sahib peeche ka tyre bhi puncture hai.” The news hit me like a bolt of lightning. I was shocked and dejected. After the front left tyre, suddenly out of nowhere even the back left tyre was flat. But being shocked was not going to help me in that situation. So I asked him to fix it as well.

Tyre1

Again, the back tyre was removed and dipped in the water can and the next moment air bubbles erupted from the water in such glee that it brought water in my eyes. This tyre too had some 12 punctures, again all to the side wall of the tyre. At this stage I was completely lost. How is it that even the 2nd tyre was flat and that too had holes in the wall of the tyre? Nevertheless, again with great speed and efficiency the tyrewalla plugged all the punctures.

I was again relieved that at least now I can leave that jinxed place. Apparently the bhaiyya tyrewalla was not done with looting me. There was more misfortune to come my way. The tyrewalla bent the air valve on the tyre to its left and air came gushing out in great force, “dekhiye sahab yeh valve kharab hai.” I replied in a bland, frustrated tone, “badal do.” He showed me 2 valves, the metal one for Rs.500 and the black plastic one was Rs.350/- Being a quality conscious individual I chose the Rs.500 one.

The 2nd tyre too was fit on the back left side of the car. Now what about the stepeny? The cost of the punctures of the two tyres was such that I asked him to leave the stepeny as it is in punctured state. That was my saving grace. The total bill came to a whopping Rs.4000/- (23 punctures @ Rs.150 + 1 valve). I thrust Rs.3600 into his hands with great pain. Only to realize later that I was a victim of the great tyre scam being meticulously carried out by outsiders (as per the police report) in the Baner/Hinjewadi belt on the outskirts of Pune city.

 

Now, how did this scam take place? The Maruti Service Centre explained later (in response to my complaint that it was Maruti’s fault that my tyres were not checked when the car was left for servicing just a day before my unfortunate journey). As per the Chowgule Customer Care person, the very fact that the tyres had punctures on the side wall suggested that it was a con job. The very first thing he asked was, “Where did you fix your car punctures? On the highway?” I replied in affirmative. He went on and explained that it is a common practice on the highways by Puncture shops to rob unsuspecting (read ignorant) travelers by punching holes in the tyres by distracting your attention.

I went into flashback. I replayed the entire puncture scene frame by frame in my mind and it was then that my new found knowledge helped me pinpoint it.

Front Left Tyre #1 – The tyrewalla tried to distract my attention by asking me to leave his side and keep my luggage inside the car. Though I refused to budge from his side, my unsuspecting wife had done the job of distracting my attention by calling me to the car. This gave him the opportunity to quickly punch holes in the tyre while I was away from the tyre.

Back Left Tyre #2 – When I came back and was focusing on the punctures on the 1st tyre, the tyrewalla’s assistant must’ve quietly moved near the back of the car (I was sitting with my back to the car and hence couldn’t see anything) and unknowingly punched holes in the side wall of the tyre, rendering the back left tyre flat.

Now what about the valve? Apparently the valve is a delicate item and merely bending it forcefully to one side damages it. That’s what the tyrewalla did, bent it harshly to one side to rupture it and then claimed that it was faulty.

Voila! The puncture scam surely deflated my wallet. Apart from the exorbitant money spent on the punctures, I now have to get those very tyres replaced with new one since driving with punctures in the side wall is very dangerous. So, a big note of caution to all those driving on highways. Avoid getting air checked or puncture repaired at a roadside Tyre shop on highways. Always check air at authorized petrol pump air outlets. In dire situations when you have no choice but to approach a highway tyre puncture shop, always… always keep a hawk eye on your car as well as on the tyrewalla every single second. Now I suspect, even the motorcycle guys who cautioned us about the puncture in the first place might well be an active part of the scam!

Dhaval Ramtirthkar